تاجیک: اصلاح طلبان، نیازمند تعطیلات تاریخی هستند

به گزارش وبلاگ بهسا، شکست در آوردگاه انتخابات مجلس یازدهم، محمل و بهانه ای برای سربر آوردن دوباره اختلافات و مناقشات تاریخی در اردوگاه اصلاحات شد.

تاجیک: اصلاح طلبان، نیازمند تعطیلات تاریخی هستند

به گزارش گروه رسانه های وبلاگ بهسا، شکست در آوردگاه انتخابات مجلس یازدهم، محمل و بهانه ای برای سربر آوردن دوباره اختلافات و مناقشات تاریخی در اردوگاه اصلاحات شد. در یمین این مجادلاتِ کلامی پیش آمده، اصحاب کارگزاران سازندگی و در یسار نیز نیروهای وابسته به جبهه منحله مشارکت و رادیکال های سازمان منحله مجاهدین انقلاب قرار دارند. راست ها، آرمان گراییِ خوش باورانه چپ ها و بی تدبیری شخص عارف را دلیل این هزیمت می دانند و در مقابل، طیف چپ اصلاح طلبی، عمل گراییِ فرصت طلبانه و منش و روش قدرتمدارانه مریدان هاشمی را سرکوفت می زنند. در میانه گرد و خاک این ستیز، استعفای عبدالواحد موسوی لاری از نایب رییسی شورای عالی سیاست گذاری انتخاباتی اصلاح طلبان از یک سو و احتمال استعفای شخص عارف از شورا از سوی دیگر، مزید بر علت شده تا جبهه اصلاح طلبی امروز در گسل و گسست عمیق تری فرو برود. برای آنالیز بیشتر سیر تحولات در جبهه اصلاح طلبی به سراغ محمدرضا تاجیک اندیشه ورز اصلاح طلب، رییس مرکز آنالیز های استراتژیک ریاست جمهوری در دولت اصلاحات و استاد دانشگاه شهید بهشتی رفتم. او معتقد است که مبادلاتِ کلامیِ مجادله گونه در میان اصلاح طلبان، نه جنگ مقدس و نه تنازع مهارشده[آگونیسم] بلکه خصومتی بنیان برانداز[آنتاگونیسم] با هدف بقا در قدرت است. تاجیک درباره استعفای موسوی لاری از شورای عالی اصلاح طلبان نیز می گوید: سرزمین این شورا استعفاخیز است. علاوه بر اینها، نظر تاجیک درباره علی لاریجانی و اسحاق جهانگیری، دو چهره ای که از آن ها به عنوان نامزدهای نیابتی جبهه اصلاحات در انتخابات سال آینده نام برده می گردد را جویا شدم که واکنش پرمغز و نغزی ابراز کرد. در ادامه مشروح گفت وگوی روزنامه صبح نو با محمدرضا تاجیک را می خوانید.

چندی است که شاهد بازگشت مجادلات کلامی میان حزب کارگزاران سازندگی با بعضی طیف های اصلاح طلبی تعیینا اتحاد ملت بر سر نوع نگاه به عرصه سیاست ورزی و قدرت هستیم. به نظر شما، دلیل این مجادلات موسمی چیست؟ آیا اساسا نقطه پایانی بر این نوع مجادلات هست؟

زمانی مباحثه و مبادله کلامی[دیالوگ] تبدیل به مجادله می گردد که زیبای فریبکاری به نام قدرت از یک در وارد می گردد و زیبای درستکاری به نام فرهنگ مدنی[اصلاح طلبی] از در دیگر بیرون می رود. فوکو به ما می گوید که خشونت کلامی و گفتمانی می تواند کریه ترین چهره خشونت باشد. امروز بعضی با برپا کردن جنگ کلام قصد ربودن ارباب حلقه ها و فتح کاخ قدرت نموده اند. آنچه در خصوص این جنگ کلامی تردید ندارم، این است که این جنگ یک جنگ مقدس نیست، جنگ آگونیستی برای اصلاح هم نیست بلکه نوعی تنازع آنتاگونیستی برای بقا در قدرت است؛ اما با این حال و در تحلیل نهایی، اینگونه مجادلات کلامی را برای جریان اصلاح طلبی مفید می دانم، زیرا آنان را متوجه شرایطِ ناشرایطِ خود می نماید و نشانه های بی نشان ناخوشی و ناخویشی را بر آنان آشکار می گرداند، شاید که یک رگ شان هوشیار گردد و قبل از اینکه از تاریخ اکنون خود به بیرون پرتاب شوند، علاج و دارویی بنمایند.

علاوه بر این، بعضی جدا شدن صف کارگزاران سازندگی از جبهه اصلاح طلبی را دوا و درمان چنین مجادلاتی می دانند. آیا شما هم چنین نظری دارید؟

با بیانی بدیویی معتقدم که جریان اصلاح طلبی همان امر کثیری است که تحت نام اصلاح طلبی به امر احد تبدیل شده؛ لذا طبیعت و ماهیت شیزوفرن آن را پاس می دارم و اساسا معتقد به دگر سازی و حذف و طرد نیستم.

شما از میان دو نگاه اصلاحات در قدرت و اصلاحات بر قدرت کدام را برمی گزینید؟ از میان این دو سنخ از سیاست ورزی، صلاح و ثواب اصلاح طلبی را حداقل در کوتاه مدت یعنی انتخابات 1400 در کدام جست وجو می کنید؟

این دوانگاری، دوانگاری تصمیم، تدبیرناپذیری و ناسازه گونی است، زیرا انتخاب هر یک نه ممکن است و نه مطلوب و هم ممکن است و هم مطلوب. ممکن نیست، زیرا در، بر قدرت بودن امر نسبی و اعتباری است و هیچ فرد و جریانی نمی تواند خود را کاملا در یا بر آن تعریف کند. از این منظر، من جایی در میانه در و بر قدرت ایستاده ام، با این تفاوت که قدرت را صرفا ماکروفیزیک قدرت یا قدرت حقوقی و حکومتی نمی دانم. به تاثیر از فوکو، بر این نظرم که قدرت در همه چیز و همه جا هست و هر امری می تواند به مثابه نوعی فناوری[تکنولوژی] قدرت به کار رود؛ بنابراین، این دوانگاری معنا و منطق خود را از دست می دهد اما مطلوب نیست، زیرا یک جریان سیاسی با قرار دریافت در ساحتِ هر یک[در یا بر قدرت] به دنیایی متفاوت پرتاب می گردد که امکان و استعداد در دسترس بودن یا قابلیت استفاده شوندگی، تاثیرگذاری را از آن می گیرد؛ اما اگر اندکی از این منظر و نظر دور شویم و به قلمرو قدرت حاکم درآییم، در، بر قدرت بودن گاه ممکن و گاه مطلوب می گردد؛ این مقدمه را گفتم تا بگویم معتقدم اصلاح طلبان همیشه و در هر شرایط -چه آنگاه که درون قدرتند و چه آنگاه که بیرون آن- باید ناقد[و نه لزوما نافی] قدرت باقی بمانند و همیشه و در هر شرایط باید به عنوان یک جریان مدنی و مردمی از میکروفیزیک قدرت[قدرتی که در ریزبدنه های جامعه پخش و منتشر است] و میکروپلتیک غافل نباشند. هستی و وجود جریان اصلاح طلبی فربه تر و فراخ تر از آن است که به حریم تنگ و تاریک قدرت حاکم و قدرت حقوقی تقلیل داده گردد.

در خصوص استراتژی کوتاه مدت اصلاح طلبان، قبلا هم گفته ام که معتقدم اصلاح طلبان سخت احتیاجمند نوعی تعطیلات تاریخی[سفر از دیار ماکروقدرت و ماکروسیاست] هستند. آنان باید ره توشه بردارند و سفر شروع نمایند و ببینند آسمان آیا همه جا همین رنگ[رنگِ آسمان قدرت] است یا می توان زیر آسمانی دیگر، با رنگی دیگر، آن کار دیگر کرد و بت های پندار و کردار را شکست، از کلیشه ها رهایی یافت و جریان اصلاح طلبی را با آن و آرایهی متفاوتی آراست. تا زمانی که اصلاح طلبان دیار قدرت را ترک ننمایند و سفر شروع ننمایند، تصویری از آنچه اکنون هستند و می نمایند، نخواهند داشت. آینده اصلاح طلبان در گرو این سفر و دور شدن از خودِ-در-قدرت-خود است. در این سفر است که عیب و هنر اصلاح طلبان بر خودشان عیان می گردد و آنان را به وا سازی و باز سازی فرامی خواند و این یعنی، برخاستن ققنوس وار جریان اصلاح طلبی از خاکستر خود.

در پیش دریافتِ سیاست ائتلاف دوباره با جریان راست میانه رو برای انتخابات پیش رو را چگونه ارزیابی می کنید؟ گفته می گردد بعضی طیف های اصلاح طلبی در سودای حمایت از چهره هایی به سیاق علی لاریجانی هستند.

عرصه سیاست، عرصه اختلاف ها و افتراق ها و انشقاق ها در عین ائتلاف ها و اتحادها و اتفاق هاست؛ اما در پس و پشت هر یک منطق و ضرورت[جبرگونه] و عقلانیتی استراتژیک نهفته است. ائتلاف ها و اتحادها معمولا برای کسب و حفظ قدرت صورت می گیرند. همین جا باید تاملی عقلانی-استراتژیک داشت و تعیین کرد که نخست چرا حیات و ممات یک جریان را اساسا باید به قدرت حاکم[ماکروفیزیک قدرت] گره زد؟ آیا این نوع تقلیل و تحدید یک جریان به یک بازی رسمی در قدرت جفا و خیانت به آن جریان نیست؟ آیا کسب و حفظ قدرت گاه در ترک و دوری از قلمرو قدرت حاکم نهفته نیست؟ دوم اینکه دیگر باید تعیین کرد میان طرفین این ائتلاف و اتحاد چه نسبت و همپوشانی معنادارِ منشی-خویگانی[اتوسی] و زبانی و نظم نمادینی[لوگوسی] از یک سو و چه نقطه اتصال تاکتیکی و استراتژیکی از سوی دیگر وجود دارد. سوم اینکه دیگر، باید تعیین کرد در این ائتلاف و اتحاد آورده ها یا سهمِ اعتباری، حیثیتی، شخصیتی، مقبولیتی، اجتماعی و استعاری هر یک از طرفین چقدر است، تا تعیین گردد در ایجاد جغرافیای مشترک این ائتلاف و اتحاد تا چه میزان باید از سرمایه های انسانی، اجتماعی، نمادین، روانی، حیثیتی، اعتباری و تاریخی یک جریان هزینه گردد. چهار دیگر، باید به طور منطقی[علمی-عقلی] برآیند میان هزینه و فایده این ائتلاف و اتحاد تعیین گردد، یعنی باید تعیین بگردد در قبال پرداخت چک سفید بدون امضا یا قراردادن تمامی تخم مرغ ها در سبد طرف مورد ائتلاف، قرار است چه دریافتی ای داشته باشیم. به نظرم این موارد در ائتلاف 96 محاسبه نشدند و به قول مولانا عده ای که بر خیالی صلح شان و جنگ شان و وز خیالی فخرشان و ننگ شان بود، اصلاح طلبی را کُشتند و در خاک نهادند و بر سر خاکش گل و ریاحین کاشتند. آن به ظاهر اصلاح طلبانی نیز که این بار با دخیل بستن به امثال لاریجانی طمع در قدرت نموده اند، یک بار دیگر اصلاح طلبی را می کُشند و در خاک می نمایند، اما این بار دیگر بر خاک آن گل و ریاحینی نخواهد رویید.

به نظر جنابعالی، نامزد خالصِ نیابتیِ مطلع به مناسبات قدرت، برای اصلاح طلبان وجود دارد؟ آیا امثال آقای جهانگیری می توانند چنین نقشی را ایفا نمایند؟

مشکل جریان های سیاسی در جامعه ما از گذشته تا به امروز این بوده است که در پشت ویترین دکانِ سیاسی شان همیشه شخصیت های مشابه و تکراری به نمایش گذارده شده و می شوند، اگرچه روی شیشه ویترین شان با خط درشت نوشته شده: ما چرخش نخبگان را پاس می داریم. به عنوان یک اصلاح طلب، واقعا برای خودم و نسل جدید اصلاح طلبی متاسفم که هر وقت سخن از انتخاب و انتخاباتی است، نام های تکراری و نه چندان اصلاح طلب در لیست انتخابم می درخشند. کاملا معتقدم دیگر با دم مسیحایی این شخصیت های تکراری و پرحاشیه و پرحرف و حدیث گرهی گگردده نمی گردد؛ لذا باید مجال را برای کنشگری و سیاست ورزی کسانی فراهم کرد که پر از ایده و انگیزه و انگیخته و خلاقیت و دانشِ تدبیر منزل اند اما در زیر سایه سنگینِ سنگین وزن ها دیده و شنیده نمی شوند. همین جا پرانتزی باز کنم و بگویم که اینگونه افراد فقط موضوع کشف نیستند، بلکه موضوع تربیت و پرورش هم هستند. جریان اصلاح طلبی به اقتضای ماهیت و طبیعت خود، باید با آموزش و پرورش نخبگان جدید، به شعار چرخش نخبگان خود صورتی عملی دهد. شاید بگویید با کارتی که در دست نیست نمی توان بازی کرد، اکنون و با کارت های موجود چگونه باید وارد تسابق سیاسی عظیم پیشاروی شد؟ در این حالت، شخصا شخصیت های اخلاقی و سالم و علمی و تیم و مشورت پذیر را که کمتر اهل سروصدا و جار و جنجال های مرسوم سیاسی هستند، بر شخصیت هایی که حاشیه شان فربه تر از متن شان و سروصدایشان بلندتر از صدایشان است، ترجیح می دهم.

چندی پیش شاهد استعفای آقای موسوی لاری از نایب رییسی شورای عالی سیاست گذاری اصلاح طلبان بودیم. ارزیابی شما از این استعفا چیست؟ آیا احتیاجی هست شخص آقای عارف هم استعفا بدهد؟ جایگزین و بدیل شورای عالی، باید واجد چه خصایصی باشد؟

در این شورا از همان روزهای شروعین، بسیار بودند که بدون مشورت استعفای نانبشته یا استعفای ساکت و صامت دادند و رفتند. سرزمین این شورا استعفاخیز است و در آن گل بقا و استمرار نمی روید و لذا در آینده باید شاهد استعفای عظیمان دیگری نیز بود. روایت آقای عارف روایت عارفانه ای است، شاید[و امیدوارم] زمانی خودشان به حکایت این روایت بپردازند. بی تردید، اخگر این حکایت بسیاری را خواهد سوزاند. از خصایص جایگزین این شورا همین بس که باید - به معنای دقیق کلمه- شورا باشد، عالی باشد، و اصلاح طلب باشد.

به نظر شما محور گفتمانی جریان اصلاح طلبی برای انتخابات 1400 باید حول چه گزاره هایی شکل بگیرد؛ آزادی و دموکراسی خواهی یا مباحث معطوف به اقتصاد؟

به اعتقاد من همانگونه که ساحت های مختلف اجتماعی در هم فرورفته اند و نمی توان آنان را از یکدیگر کاملا تفکیک و متمایز کرد، احتیاجهای اجتماعی نیز با یکدیگر دارای نوعی رابطه همپوشانی و هم افزایی هستند؛ لذا همیشه بر این نظر بوده ام که نقطه کانونی یا گره گفتمان اصلاح طلبی -در هر شرایطی- باید چنداوربیتالی[امتزاجی و ترکیبی] باشد و احتیاجهای گوناگون مردمان گوناگون را کنار هم بنشاند تا از خاصیت استعاری شدن برخوردار گردد؛ اما این بدان معنا نیست که در نقش و نقاشی دال اعظم گفتمانی -به اقتضای شرایط و اولویت ها و فوریت ها نباید رنگ بعضی احتیاجها [مثلا احتیاج مالی و معیشتی در شرایط کنونی] پررنگ تر و برجسته تر از سایرین باشد. گفتمان ها تاریخی هستند و آن گفتمانی از امکان و استعداد هژمونیک شدنِ بیشتر برخوردار است که با زمان و زمانه خود دیالوگ و رابطه تفهیم و تفاهمی داشته باشد و بتواند احتیاجها و ضرورت ها و فوریت های جامعه را در آینه خود منعکس کند.

به عنوان یک اصلاح طلب واقعا برای خودم و نسل جدید اصلاح طلبی متاسفم که هر وقت سخن از انتخاب و انتخاباتی است، نام های تکراری و نه چندان اصلاح طلب در لیست انتخابم می درخشند. کاملا معتقدم دیگر با دم مسیحایی این شخصیت های تکراری و پرحاشیه و پرحرف و حدیث گرهی گگردده نمی گردد

بازگشت به صفحه رسانه ها

منبع: خبرگزاری تسنیم

به "تاجیک: اصلاح طلبان، نیازمند تعطیلات تاریخی هستند" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "تاجیک: اصلاح طلبان، نیازمند تعطیلات تاریخی هستند"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید